Zonnepanelen op je van: hoeveel watt is genoeg in België?
De juiste vraag is niet alleen hoeveel watt er op je dak past. Je moet vooral weten hoeveel wattuur je iedere dag verbruikt, in welke maanden je reist en hoe lang je zonder rijden of netstroom wilt kunnen blijven staan.
Door Laurens De Leeuw · 12 augustus 2026
Voor de meeste compacte campervans is **200 tot 300 wattpiek** een bruikbaar vertrekpunt wanneer je vooral van de lente tot de vroege herfst reist. Daarmee kun je een zuinige compressorkoelkast, verlichting, telefoons, een waterpomp en beperkt laptopgebruik vaak opvangen. Wie veel stilstaat, onderweg werkt of wat meer reserve wil bij wisselvallig weer, kijkt beter naar **300 tot 500 wattpiek**.
Maar er is geen paneelvermogen dat voor iedereen genoeg is. Een van met alleen ledverlichting en een telefoon heeft iets helemaal anders nodig dan een van met een koelkast, twee laptops, een omvormer en een dieselverwarming. Bovendien levert hetzelfde paneel in België in juni gemiddeld bijna tien keer zoveel energie als in december.
De juiste vraag is daarom niet alleen hoeveel watt er op je dak past. Je moet vooral weten hoeveel wattuur je iedere dag verbruikt, in welke maanden je reist en hoe lang je zonder rijden of netstroom wilt kunnen blijven staan.
Wattpiek en wattuur zijn niet hetzelfde
Op een zonnepaneel staat bijvoorbeeld 200 Wp. Dat is het maximale vermogen dat het paneel onder vastgelegde testomstandigheden kan leveren. Het betekent niet dat er van zonsopgang tot zonsondergang voortdurend 200 watt uitkomt.
**Wattpiek, afgekort Wp, zegt hoe krachtig je panelen maximaal zijn. Wattuur, afgekort Wh, zegt hoeveel energie ze werkelijk opwekken of hoeveel je toestellen verbruiken.**
Een toestel van 20 watt dat vijf uur werkt, verbruikt:
20 watt × 5 uur = 100 Wh
Een paneel van 200 Wp kan op een goede zomerdag veel meer dan 200 Wh opwekken omdat het meerdere uren produceert. Op een donkere winterdag kan datzelfde paneel minder dan 100 Wh halen. De batterij bewaart die energie, maar maakt zelf geen nieuwe energie aan.
Het Belgische seizoen maakt een enorm verschil
Volgens de klimaatgegevens van het KMI bedraagt de gemiddelde dagelijkse globale zonnestraling in België ongeveer 545 Wh per vierkante meter in december en 5.270 Wh per vierkante meter in juni. Dat is bijna een factor tien verschil.
Om dat naar een van te vertalen, hebben we met PVGIS van de Europese Commissie een berekening gemaakt voor Ukkel. We kozen een vlak gemonteerd, onbeschaduwd zonnepaneel, zoals op het dak van de meeste vans. De berekening gebruikt een langjarig weermodel en houdt rekening met 14 procent systeemverlies.
Gemiddeld levert **100 Wp** dan ongeveer:
- 58 Wh per dag in januari;
- 220 Wh per dag in maart;
- 345 Wh per dag in april;
- 432 Wh per dag in juni;
- 266 Wh per dag in september;
- 152 Wh per dag in oktober;
- 45 Wh per dag in december.
Met **200 Wp** verdubbel je die cijfers. Dat geeft gemiddeld ongeveer 690 Wh per dag in april, 864 Wh in juni, 532 Wh in september, 304 Wh in oktober en amper 90 Wh in december.
Met **400 Wp** kom je gemiddeld uit op ongeveer 1.380 Wh per dag in april, 1.728 Wh in juni, 1.064 Wh in september, 608 Wh in oktober en 180 Wh in december.
Dit zijn maandgemiddelden, geen dagelijkse beloftes. In de winterberekening leverde een vlakke installatie van 400 Wp gemiddeld ongeveer 270 Wh per dag, maar op één op de tien winterdagen bleef de opbrengst rond 80 Wh of minder. Drie grijze dagen na elkaar worden niet gecompenseerd doordat het maandgemiddelde er netjes uitziet.
De plaats binnen België maakt enkele procenten verschil. De kust is gemiddeld iets zonniger dan sommige andere streken. Dat verschil is veel kleiner dan het effect van het seizoen, schaduw en je eigen verbruik.
Bereken eerst wat je werkelijk per dag gebruikt
Maak een lijst van alle elektrische toestellen en noteer hoeveel watt ze gebruiken en hoelang ze per dag werken. Voor apparaten die voortdurend in- en uitschakelen, zoals een compressorkoelkast, gebruik je beter het gemeten of opgegeven verbruik per 24 uur.
Enkele realistische voorbeelden tonen hoe snel het totaal oploopt:
- Een moderne compressorkoelkast van ongeveer 47 liter verbruikt volgens Dometic in één concreet testmodel ongeveer 268 Wh per dag bij 5 °C binnentemperatuur en 25 °C omgevingstemperatuur. Bij 32 °C omgevingstemperatuur stijgt dat tot ongeveer 557 Wh. Kijk altijd naar de cijfers van jouw eigen koelkast.
- Een volledige laptoplading vraagt vaak ongeveer 50 tot 80 Wh, afhankelijk van de laptop en de laadverliezen.
- Voor een telefoon kun je ongeveer 20 tot 25 Wh per volledige lading begroten.
- Twee ledlampen van elk 4 watt die vier uur branden, verbruiken samen 32 Wh.
- Een kleine waterpomp draait maar kort en blijft vaak onder 5 Wh per dag.
- Een compacte dieselverwarming gebruikt niet alleen brandstof. Een AUTOTERM Air 2D verbruikt tijdens het verwarmen 10 tot 29 watt elektriciteit. Acht uur verwarmen kan daardoor ongeveer 80 tot 232 Wh vragen.
Vergeet ook de sluimerverbruikers niet. Een omvormer die zonder aangesloten toestel 7 watt gebruikt en een hele dag blijft aanstaan, verbruikt 168 Wh zonder dat je er iets nuttigs mee doet. Zet een omvormer daarom uit wanneer je hem niet nodig hebt of gebruik een geschikte spaarstand.
Drie bruikbare verbruiksprofielen
Iedere installatie blijft maatwerk, maar deze profielen geven een beter vertrekpunt dan zomaar een paneelmaat kiezen.
Licht weekendgebruik
Je gebruikt ledverlichting, laadt één of twee telefoons op en laat af en toe een waterpomp draaien. Je hebt geen elektrische koelkast die dag en nacht werkt en kookt niet elektrisch.
Reken op ongeveer **60 tot 150 Wh per dag**, afhankelijk van je toestellen. Voor weekends van de lente tot de vroege herfst kan **100 tot 150 Wp** volstaan, zeker wanneer de huishoudbatterij tijdens de rit ook wordt geladen.
Dit is geen goede keuze voor iemand die een koelkast continu wil gebruiken of enkele dagen onder bomen blijft staan.
Gewone van met compressorkoelkast
Je gebruikt een zuinige koelkast, telefoon, verlichting en waterpomp. Mogelijk laad je één laptop gedeeltelijk of volledig op.
Een realistische begroting ligt rond **350 tot 450 Wh per dag**. In het normale reisseizoen is **200 tot 300 Wp** een logische maat. Met 200 Wp heb je op zonnige zomermaanden vaak overschot, maar in september en oktober wordt de marge snel kleiner. Een installatie van 300 Wp geeft meer reserve als de dakruimte, het budget en de rest van de installatie dat toelaten.
Werken vanuit de van of reizen met twee
Je hebt een koelkast, twee telefoons, één of twee dagelijkse laptopladingen, meer verlichting en mogelijk een router of andere elektronica.
Reken snel op **500 tot 700 Wh per dag**. Bij warm weer kan de koelkast daar nog een stevige schep bovenop doen. Voor gebruik van de lente tot de herfst past **300 tot 500 Wp** beter. Wie meerdere dagen op dezelfde plaats wil blijven, kiest best de bovenkant van die vork en voorziet een tweede laadmogelijkheid.
In de winter komt ook het elektrische verbruik van de verwarming erbij, terwijl de zonnepanelen net veel minder leveren. Zelfs 500 Wp maakt je dan niet automatisch zelfvoorzienend.
Zware 230V-toestellen veranderen de berekening volledig
Een zonne-installatie die prima werkt voor een koelkast en laptop kan tekortschieten zodra je elektrisch gaat koken of verwarmen.
Een kookplaat van 1.200 watt die een halfuur op vol vermogen werkt, vraagt 600 Wh. Dat is meer dan het volledige dagelijkse verbruik van veel eenvoudige vans. Een waterkoker van 1.000 watt die zes minuten werkt, verbruikt ongeveer 100 Wh. Ook een haardroger, koffiezetapparaat, boiler of elektrische verwarming kan de batterij snel leegtrekken.
Daarbij moet niet alleen het zonnepaneel groot genoeg zijn. Ook de batterij moet het gevraagde vermogen kunnen leveren en de omvormer, bekabeling, zekeringen en aansluitingen moeten erop berekend zijn.
Wil je zulke toestellen dagelijks gebruiken, maak dan een afzonderlijke energieberekening. Een algemene regel zoals ‘400 watt is genoeg voor een van’ is dan waardeloos.
Zo bereken je zelf hoeveel wattpiek je nodig hebt
Tel eerst je verwachte dagelijkse verbruik in Wh op. Voeg daarna een praktische marge toe voor laadverliezen, kleine verbruikers die je vergeten bent en dagen waarop een toestel langer werkt. Vijftien tot twintig procent is een bruikbaar vertrekpunt, maar geen garantie tegen slecht weer.
Gebruik daarna deze formule:
**Benodigd paneelvermogen = dagelijks verbruik ÷ verwachte dagopbrengst per 100 Wp × 100**
Stel dat je 450 Wh per dag nodig hebt. Voor een vlak paneel in Ukkel geeft de PVGIS-berekening gemiddeld:
- In juni: 450 ÷ 432 × 100 = ongeveer 104 Wp.
- In oktober: 450 ÷ 152 × 100 = ongeveer 296 Wp.
- In december: 450 ÷ 45 × 100 = ongeveer 1.000 Wp.
Dat zijn theoretische vermogens om het gemiddelde dagelijkse verbruik in die maand te evenaren. Er zit nog geen echte buffer in voor schaduw of enkele donkere dagen. Daarom is 200 tot 300 Wp voor dit voorbeeld veel verstandiger in de zomer, terwijl je voor oktober eerder richting 400 Wp kijkt. In december past 1.000 Wp meestal niet eens op een van en heb je nog altijd geen garantie tijdens opeenvolgende donkere dagen.
Bereken dus niet op het jaarlijkse gemiddelde wanneer je vooral in de winter reist. Kies de moeilijkste maand waarin je werkelijk zelfstandig wilt zijn.
Een grotere batterij lost te weinig zon niet op
Een batterij overbrugt de nacht en dagen met minder opbrengst. Ze kan alleen bewaren wat eerder werd geladen via zonnepanelen, de dynamo of netstroom.
Een LiFePO4-batterij van 100 Ah bij 12,8 volt bevat nominaal ongeveer 1.280 Wh. Hoeveel daarvan je werkelijk mag gebruiken, hangt af van de batterij, het BMS, de instellingen en de temperatuur. Deel de bruikbare capaciteit door je dagverbruik om te weten hoeveel tijd je zonder nieuwe lading kunt overbruggen.
Bij 450 Wh per dag geeft 1.000 Wh bruikbare energie iets meer dan twee dagen autonomie. Daarna moet er opnieuw energie binnenkomen. Een batterij van 200 Ah stelt dat moment uit, maar raakt uiteindelijk even goed leeg wanneer je panelen in de winter dagelijks minder opwekken dan je verbruikt.
Stem daarom drie zaken op elkaar af:
- je dagelijkse verbruik;
- de bruikbare batterijcapaciteit;
- de laadbronnen waarmee je die batterij opnieuw vult.
Schaduw is in een van vaak belangrijker dan de paneelmaat
De PVGIS-cijfers gaan uit van een vrij en onbeschaduwd paneel. In de praktijk parkeer je een van net graag onder een boom om het binnen koel te houden. Dat is aangenaam voor jezelf of je hond, maar slecht voor de zonneopbrengst.
Ook een klein voorwerp op het dak kan gedurende de dag een bewegende schaduw geven. Denk aan een dakluik, ventilator, antenne, imperiaal of dakkoffer. Een gedeeltelijk beschaduwde celgroep kan de productie van een paneel of een reeks panelen sterk beperken. Bypassdiodes helpen, maar maken schaduw niet onbelangrijk.
Hou daarom bij de plaatsing rekening met:
- de schaduw van dakonderdelen bij een lage ochtend- en avondzon;
- bomen en gebouwen rond je gewone parkeerplaatsen;
- bladeren, vogelpoep, stof en ander vuil;
- voldoende plaats om het paneel veilig te reinigen en controleren;
- de manier waarop meerdere panelen elektrisch worden aangesloten.
Een groter paneel op een slecht gekozen plaats kan minder bruikbare energie leveren dan een kleiner paneel dat de hele dag vrij ligt.
Vlak monteren is praktisch, maar niet optimaal in de winter
Een vlak paneel past goed op een rijdend voertuig. Je hoeft de van niet naar het zuiden te richten en het paneel vangt minder wind dan een opgeklapte constructie. De keerzijde is dat de lage winterzon onder een ongunstige hoek op het paneel valt.
In de PVGIS-berekening voor Ukkel bracht een vlak paneel jaarlijks ongeveer 16 procent minder op dan een vast paneel dat onder de optimale hoek van ongeveer 39 graden naar het zuiden stond. In de winter was het verschil nog veel groter: de gemiddelde opbrengst van het gekantelde paneel was bijna dubbel zo hoog.
Een kantelbaar of los paneel kan dus nuttig zijn wanneer je lang op dezelfde plaats staat. Je moet het dan wel juist richten, veilig opstellen en bij wind of vertrek opnieuw opbergen. Voor veel reizigers is extra vast vermogen op het dak praktischer dan iedere dag panelen uitklappen.
Een los paneel heeft nog een ander voordeel: de van kan in de schaduw staan terwijl het paneel enkele meters verder in de zon ligt. Hou dan wel rekening met diefstal, struikelgevaar, toegelaten gebruik van de plaats en voldoende dikke kabels.
Kijk niet alleen naar het aantal watt op het dak
Het paneel, de laadregelaar en de batterij moeten elektrisch bij elkaar passen. Controleer bij de exacte onderdelen onder meer:
- het maximale paneelvermogen dat de laadregelaar bij jouw batterijspanning ondersteunt;
- de gezamenlijke openklemspanning of Voc van de panelen, ook bij koude;
- de gezamenlijke kortsluitstroom of Isc;
- de maximale laadstroom die de batterij en het BMS toelaten;
- de juiste instellingen voor de batterijchemie;
- kabeldikte, zekeringen, verbindingen en waterdichte dakdoorvoer.
Panelen in serie en parallel gedragen zich anders bij schaduw en tellen spanning en stroom op een andere manier samen. Koop daarom niet eerst willekeurig panelen en pas daarna een laadregelaar die ongeveer groot genoeg lijkt. Gebruik de technische gegevens van alle onderdelen en laat het systeem controleren wanneer je niet vertrouwd bent met gelijkstroominstallaties.
Een warme zonnecel levert ook minder piekvermogen. Een volledig verlijmd flexibel paneel op een heet metalen dak kan daardoor anders presteren dan een stijf paneel met luchtcirculatie eronder. Volg altijd de montagevoorschriften van de paneelfabrikant.
Voor wintergebruik heb je bijna altijd een tweede laadbron nodig
Wie alleen in het gewone reisseizoen onderweg is, kan met een goed berekend zonnesysteem ver komen. Wie in België het hele jaar door in de van wil verblijven, combineert zonnepanelen best met minstens één andere laadmogelijkheid:
- een geschikte DC-DC-lader die de huishoudbatterij tijdens het rijden laadt;
- een 230V-lader voor thuis, op een camping of camperplaats;
- een los zonnepaneel dat je tijdens stilstand beter kunt richten;
- minder verbruik tijdens donkere periodes.
Hoe vaak je rijdt, speelt dus mee in de keuze. Iemand die om de twee dagen een uur rijdt, kan met minder dakvermogen toekomen dan iemand die een week op dezelfde plaats blijft. Omgekeerd heeft een enorme zonne-installatie weinig nut wanneer je meestal onder bomen parkeert.
Meet na de eerste reizen wat er werkelijk gebeurt
Een berekening blijft een voorspelling. Gebruik een batterijmonitor en bekijk minstens:
- hoeveel Wh of Ah je per etmaal werkelijk verbruikt;
- hoeveel de zonnepanelen op zonnige en bewolkte dagen binnenbrengen;
- hoe laag de batterij tegen de ochtend staat;
- welke toestellen onverwacht veel gebruiken;
- hoeveel energie er tijdens het rijden wordt bijgeladen.
Meet liefst in verschillende maanden. Een installatie die in juli iedere middag al vol zit, kan in oktober dagelijks terrein verliezen. Kijk ook naar energie die niet werd opgewekt omdat de batterij al vol was. Een groot zomers overschot zegt weinig over je wintertekort.
Hoeveel watt is nu genoeg?
Als praktisch vertrekpunt voor België:
- **100 tot 150 Wp:** licht weekendgebruik in het zonnige seizoen, zonder permanente elektrische koelkast of zware toestellen.
- **200 tot 300 Wp:** een zuinige compressorkoelkast, verlichting, telefoons, waterpomp en beperkt laptopgebruik van de lente tot de vroege herfst.
- **300 tot 500 Wp:** regelmatig laptopgebruik, twee reizigers, langere stilstand of meer reserve bij wisselvallig weer.
- **Meer dan 500 Wp:** hoger dagelijks verbruik of zoveel mogelijk zomerautonomie, op voorwaarde dat batterij, laadregelaar en dakruimte erbij passen.
- **Gebruik tijdens de Belgische winter:** reken niet op zonnepanelen alleen, ongeacht hoeveel er theoretisch op het dak past.
Ik zou zelf liever 300 Wp plaatsen op een van die normaal stroom gebruikt dan 200 Wp tot op de laatste watt uitrekenen. De meerwaarde zit niet in een hoger piekcijfer op een mooie junidag, maar in de extra marge wanneer september grijs wordt, de koelkast harder moet werken of je een dag langer blijft staan.
Het juiste systeem is uiteindelijk niet het grootste systeem dat op je dak past. Het is het kleinste systeem dat in jouw echte reismaanden betrouwbaar genoeg energie levert, zonder te doen alsof een Belgische decemberdag hetzelfde is als een dag in volle zomer.
Bron: https://autoterm.com/heating-systems/air-series-heaters/air-2d-compact-air-heater